Cuộc gọi giả danh công an, shipper, nhà mạng: tự bảo vệ thế nào

Những cuộc gọi lạ tự xưng là công an, nhân viên giao hàng hoặc nhà mạng vẫn khiến nhiều người mất tiền. Điểm chung là kẻ gian tạo áp lực để nạn nhân không kịp suy nghĩ. Bài này tổng hợp dấu hiệu thường gặp và nguyên tắc đơn giản để tự bảo vệ cho cả gia đình.

Những kịch bản hay gặp

Các cảnh báo của cơ quan chức năng trên báo chí mô tả nhiều kiểu mạo danh, trong đó phổ biến là:

• Giả danh cơ quan nhà nước: xưng là công an, viện kiểm sát, toà án, hải quan hay cảnh sát giao thông, nói người nghe liên quan đến một vụ việc và có thể bị xử lý, rồi đòi tiền, thông tin cá nhân hoặc mã OTP.
• Giả danh doanh nghiệp, shipper: báo có bưu kiện hay trúng thưởng, yêu cầu trả phí trước hoặc vào đường link lạ để nhập thông tin.
• Giả danh nhà mạng, ngân hàng, ví điện tử: đề nghị “hỗ trợ” nâng cấp SIM hoặc trả phí rồi xin mã OTP và thông tin tài khoản.
• Giả danh trường học, bệnh viện: báo người thân gặp sự cố để giục chuyển tiền gấp.

Dấu hiệu nhận biết

1. Lời đe doạ và giục gấp: “nếu không làm ngay sẽ bị bắt”, “tài khoản sẽ bị khoá trong 30 phút”.
2. Yêu cầu giữ bí mật: kẻ gian không muốn bạn hỏi người thân.
3. Đòi thông tin nhạy cảm: số căn cước, mật khẩu, mã OTP, số thẻ.
4. Yêu cầu chuyển tiền vào “tài khoản an toàn” hoặc cài ứng dụng lạ.
5. Đòi bạn cài ứng dụng hoặc vào đường link lạ để “xác minh” hay “nhận hỗ trợ”.

Nên làm gì khi nhận cuộc gọi đáng ngờ

Kẻ gian thường thắng nhờ tốc độ, nên cách phòng thủ tốt là làm chậm lại và kiểm tra bằng kênh khác.

• Bình tĩnh và ngắt máy. Không cần tranh luận hay làm theo hướng dẫn.
• Không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, số tài khoản. Mã OTP chỉ dành cho bạn, không nhân viên thật nào cần bạn đọc lại.
• Tự gọi lại số chính thức. Tra số tổng đài trên website, ứng dụng hoặc thẻ của ngân hàng, nhà mạng, hãng vận chuyển rồi tự gọi, không gọi lại số vừa gọi đến.
• Hỏi người thân. Nói chuyện với người tin cậy trước khi chuyển bất kỳ khoản tiền nào.
• Không bấm link, không cài ứng dụng theo hướng dẫn qua điện thoại hoặc tin nhắn.

Báo cơ quan chức năng

Báo sớm giúp ngân hàng và cơ quan công an có thêm cơ hội hỗ trợ, dù không thể đảm bảo thu hồi được tiền.

Nếu nghi ngờ hoặc đã bị lừa, hãy giữ lại số điện thoại, nội dung tin nhắn, ảnh chụp màn hình và biên lai chuyển tiền. Sau đó:

1. Liên hệ ngân hàng ngay để tạm khoá giao dịch hoặc tài khoản nhận.
2. Báo công an phường, xã hoặc công an quận, huyện gần nhất.
3. Tham khảo hướng dẫn trình báo trên cổng thông tin của Bộ Công an.
4. Thông báo cho người thân và bạn bè để họ cảnh giác.

Hãy trao đổi với người thân, nhất là cha mẹ lớn tuổi, về các kịch bản trên trước khi chuyện xảy ra, vì người đã nghe cảnh báo thường bình tĩnh hơn. Bài nhận diện cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo có thêm ví dụ cho người lớn tuổi; nên kết hợp với kích hoạt VNeID và dùng an toàn và kỹ năng số cho người lớn tuổi. Bài về mua sắm 11.11, 12.12 cũng giúp nhận diện link giả khi mua hàng.

Nếu cần hỗ trợ tìm hiểu về an toàn số cho cộng đồng, có thể xem trang Cộng đồng của HVSC.

Cập nhật 2026: Thủ đoạn lừa đảo và quy định về SIM, định danh thay đổi theo thời gian. Xem thêm bài chuẩn hoá thuê bao SIM 2024 và kiểm tra khuyến cáo mới nhất tại cổng thông tin của Bộ Công an và Cục An toàn thông tin.

Câu hỏi thường gặp

Công an có yêu cầu chuyển tiền để “điều tra” qua điện thoại không?

Theo cảnh báo của Bộ Công an được báo chí đưa tin, các đối tượng mạo danh để đòi tiền hoặc thông tin; nếu nhận cuộc gọi như vậy, hãy ngắt máy và liên hệ trực tiếp cơ quan công an địa phương.

Có nên đọc mã OTP cho người tự xưng nhân viên nhà mạng?

Không. Mã OTP là thông tin xác thực riêng của bạn; không cung cấp cho bất kỳ ai.

Tôi lỡ chuyển tiền thì làm gì?

Liên hệ ngân hàng ngay để yêu cầu hỗ trợ khoá giao dịch, đồng thời trình báo công an và lưu lại mọi bằng chứng.

Nguồn tham khảo

• Báo Sài Gòn Giải Phóng — https://www.sggp.org.vn/bo-cong-an-canh-bao-4-phuong-thuc-toi-pham-lua-dao-qua-dien-thoai-post682129.html
• Bộ Công an — https://bocongan.gov.vn/