Mua sắm 11.11, 12.12: tránh lừa đảo và kiểm tra người bán

Các đợt khuyến mại 11.11 và 12.12 khiến nhiều người mở ứng dụng mua sắm mỗi ngày. Cũng vào lúc này, các tin nhắn, đường link và trang bán hàng giả xuất hiện nhiều hơn vì người mua dễ vội vàng. Vài thói quen kiểm tra đơn giản dưới đây giúp giảm rủi ro mà không làm mất niềm vui săn sale.

Cẩn thận với đường link và tin nhắn “trúng thưởng”

Tin nhắn mời nhận quà, nhận hoàn tiền hoặc “xác nhận đơn hàng” thường kèm một đường link lạ. Link giả có thể dẫn tới trang giống hệt trang thật để lấy tên đăng nhập, mật khẩu hoặc thông tin thẻ.

• Không bấm link trong tin nhắn từ số lạ; hãy tự mở ứng dụng hoặc gõ địa chỉ sàn vào trình duyệt.
• Nhìn kỹ tên miền: chỉ cần sai một ký tự là đã thành trang khác.
• Chỉ cài ứng dụng từ kho ứng dụng chính thức, không cài tệp cài đặt gửi qua tin nhắn.
• Không đọc mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả người xưng là nhân viên sàn hay ngân hàng.

Giá quá rẻ là tín hiệu cần dừng lại

Khuyến mại thật có tồn tại, nhưng món hàng rẻ hơn thị trường rất nhiều, số lượng “chỉ còn vài suất” và lời giục chốt ngay thường là dấu hiệu cần dừng lại. So sánh giá giữa vài cửa hàng, đọc kỹ mô tả, kích thước, xuất xứ và xem ảnh có phải ảnh lấy từ nơi khác hay không.

Thanh toán ngay trên sàn, không chuyển khoản riêng

Người bán lạ có thể mời “chốt riêng” qua Zalo hoặc Facebook để được giá tốt hơn, rồi yêu cầu chuyển khoản trước. Cách này khiến bạn mất các cơ chế bảo vệ của sàn.

1. Đặt và thanh toán trong ứng dụng hoặc website của sàn.
2. Ưu tiên thanh toán khi nhận hàng với cửa hàng mới, nếu sàn hỗ trợ.
3. Giữ ảnh chụp đơn hàng, cuộc trò chuyện và biên lai.
4. Không gửi ảnh căn cước hoặc thẻ ngân hàng cho người bán.

Kiểm tra người bán, đánh giá và chính sách đổi trả

Trước khi đặt, hãy xem cửa hàng hoạt động bao lâu, có nhiều đánh giá kèm ảnh thực tế không, và phản hồi tiêu cực nói về điều gì. Đọc kỹ chính sách đổi trả: ai chịu phí vận chuyển, thời hạn bao nhiêu ngày, hàng nào không được đổi. Với website bán hàng riêng, hãy tìm thông tin pháp nhân, địa chỉ, số điện thoại và chính sách rõ ràng ở cuối trang. Cơ quan quản lý thương mại điện tử cũng có trang để tra các website, ứng dụng đã thông báo; hãy kiểm tra tại nguồn chính thức.

Nếu đã lỡ bấm vào link lạ hoặc chuyển tiền

• Đổi ngay mật khẩu tài khoản bị lộ và bật xác thực hai lớp (xem xác thực hai lớp: bật ở đâu, dùng ứng dụng nào).
• Gọi tổng đài ngân hàng để khoá thẻ hoặc tạm dừng giao dịch.
• Lưu bằng chứng và báo công an địa phương hoặc kênh phản ánh trên cổng thông tin của Bộ Công an.

Với người lớn tuổi trong gia đình, bạn có thể chia sẻ thêm bài nhận diện cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo, kỹ năng số cho người lớn tuổi và hướng dẫn kích hoạt VNeID và dùng an toàn.

Nếu cần hỗ trợ về kỹ năng an toàn số cho cộng đồng, có thể xem trang Cộng đồng của HVSC.

Cập nhật 2026: Thủ đoạn lừa đảo thay đổi liên tục, nhiều hình thức mới (giả cuộc gọi, giả ứng dụng) đã xuất hiện sau thời điểm bài này. Tình huống cụ thể xem tiếp bài cuộc gọi giả danh công an, shipper, nhà mạng và nên kiểm tra khuyến cáo mới nhất tại cổng thông tin của Bộ Công an và Cục An toàn thông tin.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết một website bán hàng là thật?

Xem thông tin doanh nghiệp, địa chỉ, điện thoại và chính sách đổi trả ở cuối trang, tra cứu trên cổng thông tin chính thức, và tìm đánh giá độc lập bên ngoài trang đó.

Người bán xin chuyển khoản riêng để rẻ hơn có nên đồng ý không?

Không nên. Giao dịch ngoài sàn mất cơ chế bảo vệ người mua; nếu có sự cố, bạn khó khiếu nại.

Đã đọc OTP cho người lạ thì làm gì?

Gọi ngay ngân hàng hoặc ví điện tử để khoá giao dịch, đổi mật khẩu và báo cơ quan công an.

Nguồn tham khảo

• Bộ Công an — https://bocongan.gov.vn/
• Báo Sài Gòn Giải Phóng, 15/3/2023 — https://www.sggp.org.vn/bo-cong-an-canh-bao-4-phuong-thuc-toi-pham-lua-dao-qua-dien-thoai-post682129.html