Khai thuế, ngân hàng, bảo hiểm trên điện thoại: hướng dẫn cho cha mẹ

Nhiều việc trước đây phải đến quầy, như khai thuế, đổi thông tin ngân hàng hay tra cứu bảo hiểm, nay có thể làm trên điện thoại. Với cha mẹ lớn tuổi, điều khó thường không phải thao tác mà là sợ nhấn nhầm hoặc bị lừa. Bài này gợi ý cách giúp cha mẹ làm quen từng bước, an toàn.

Bài trước trong chuỗi nói về thanh toán NFC, QR và ví điện tử mùa Tết; hai bài nên đọc cùng nhau.

Chỉ dùng ứng dụng và trang chính thức

Nguyên tắc đầu tiên: cài ứng dụng từ kho ứng dụng chính thức của điện thoại, và vào dịch vụ qua địa chỉ do cơ quan hoặc ngân hàng công bố. Một số điểm cần biết:

• Cổng Dịch vụ công quốc gia (dichvucong.gov.vn) là địa chỉ chính thức cho nhiều thủ tục hành chính.
• Ngân hàng chỉ nên dùng ứng dụng của chính ngân hàng đó; tránh ứng dụng “hỗ trợ” từ link lạ.
• Không bấm link trong tin nhắn tự xưng ngân hàng, cơ quan thuế hay bảo hiểm. Hãy tự mở ứng dụng hoặc gọi số in trên thẻ, trên trang chính thức.

Để cha mẹ nhận ra mã QR giả, xem bài VietQR và cách tránh QR giả.

Mật khẩu và sinh trắc học

• Dùng mật khẩu dài, khác nhau cho từng dịch vụ; có thể ghi vào sổ giấy và cất ở nhà.
• Bật khoá màn hình bằng vân tay hoặc khuôn mặt nếu điện thoại hỗ trợ, và đặt mật khẩu dự phòng đủ mạnh.
• Mã OTP gửi qua tin nhắn tuyệt đối không cung cấp cho ai, kể cả người xưng nhân viên ngân hàng.
• Bật thông báo biến động số dư để nhận ra giao dịch lạ sớm.

Cách nhờ con cháu hỗ trợ an toàn

Con cháu hay giúp thao tác, nhưng cần có nguyên tắc:

1. Cha mẹ tự nhập mật khẩu và nhận OTP; con cháu chỉ hướng dẫn.
2. Không lưu mật khẩu của cha mẹ vào điện thoại cá nhân của con cháu.
3. Cùng thử một giao dịch nhỏ trước khi làm việc lớn.
4. Ghi lại các bước ra giấy, chữ to, cho cha mẹ tự làm lần sau.
5. Dặn cha mẹ: nếu có cuộc gọi nhờ chuyển tiền, hãy gọi lại cho người thân bằng số quen thuộc; xem kiểm chứng cuộc gọi khi bị giả giọng.

Nếu gia đình có trẻ dùng AI học bài, AI cho học sinh dùng có trách nhiệm cũng là chủ đề nên trao đổi trong nhà.

Kênh hỗ trợ

Khi gặp sự cố, hãy dùng kênh do đơn vị công bố: tổng đài in trên thẻ ngân hàng, trang hỗ trợ của cơ quan thuế và bảo hiểm, hoặc đến điểm giao dịch. Tên ứng dụng và giao diện có thể thay đổi, nên hãy kiểm tra hướng dẫn mới nhất tại trang chính thức.

Một buổi tập mẫu cho cha mẹ

Hãy chọn một cuối tuần rảnh, ngồi cùng cha mẹ và làm một việc nhỏ, ví dụ xem số dư trong ứng dụng ngân hàng hoặc tra cứu thông tin bảo hiểm của chính mình. Làm chậm, để cha mẹ tự bấm. Sau mỗi bước, hỏi cha mẹ có hiểu vì sao phải làm bước đó không. Cuối buổi, cùng ôn lại ba quy tắc: không đưa OTP cho ai, không bấm link lạ, hỏi lại người thân khi thấy yêu cầu lạ. Lặp lại sau một hai tuần để thành thói quen. Cách này hiệu quả hơn việc làm hộ cha mẹ.

Nếu cần hỗ trợ về an toàn số cho gia đình, có thể xem chuyên mục Cộng đồng của HVSC.

Cập nhật 2026: Giao diện và quy định dịch vụ số thay đổi thường xuyên, và chúng tôi chưa kiểm từng ứng dụng, nên hãy xem hướng dẫn mới tại trang chính thức. Xem thêm dùng AI an toàn cho gia đình: 7 quy tắc và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025.

Câu hỏi thường gặp

Cha mẹ không rành chữ nhỏ thì làm sao?

Tăng cỡ chữ trong cài đặt điện thoại và ghi hướng dẫn từng bước ra giấy khổ lớn.

Có nên cho con cháu giữ mật khẩu ngân hàng của cha mẹ không?

Không nên. Cha mẹ tự giữ mật khẩu và OTP; con cháu chỉ hướng dẫn.

Nhận tin nhắn tự xưng cơ quan thuế yêu cầu bấm link thì sao?

Đừng bấm. Tự mở ứng dụng hoặc trang chính thức để kiểm tra, hoặc gọi số hỗ trợ đã công bố.

Nguồn tham khảo

• Cổng Dịch vụ công quốc gia — https://dichvucong.gov.vn/
• Ngân hàng Nhà nước Việt Nam — https://www.sbv.gov.vn/