Ubuntu 16.04 LTS, tên mã Xenial Xerus, được phát hành ngày 21/4/2016. Đây là bản hỗ trợ dài hạn thứ sáu của Ubuntu và là lựa chọn hay được nhắc tới khi doanh nghiệp nhỏ muốn dùng hệ điều hành miễn phí cho máy văn phòng. Bài này giải thích LTS nghĩa là gì và nên thử gì trước khi quyết định chuyển.
LTS nghĩa là gì?
LTS viết tắt của Long Term Support, tức hỗ trợ dài hạn. Theo trang chu kỳ phát hành của Ubuntu, các bản LTS ra mắt hai năm một lần và được cập nhật bảo mật trong thời gian dài. Với Ubuntu 16.04, thông báo phát hành chính thức của Ubuntu cho biết bản Desktop, Server, Core và Kylin được hỗ trợ 5 năm, còn các bản “flavour” khác chỉ 3 năm.
Với người dùng văn phòng, điều đó có nghĩa là:
- Không phải nâng cấp hệ điều hành mỗi sáu tháng như các bản thường.
- Có thể lên kế hoạch dùng ổn định trong nhiều năm, chỉ cập nhật các bản vá.
- Phần mềm quen dùng ít bị thay đổi giao diện đột ngột.
Cần phân biệt: bản desktop chính thức khác với các bản biến thể như Xubuntu hay Lubuntu, và thời gian hỗ trợ có thể khác nhau. Hãy kiểm tra đúng bản mình dự định cài.
Có gì mới ở bản 16.04?
Theo các bài điểm tin lúc phát hành, Ubuntu 16.04 dùng giao diện Unity 7 và nhân Linux 4.4. Canonical cũng giới thiệu định dạng gói ứng dụng mới gọi là snap, bên cạnh hệ thống gói quen thuộc. Với người dùng văn phòng thông thường, thay đổi dễ thấy nhất vẫn là các chương trình quen thuộc như trình duyệt và bộ ứng dụng văn phòng được cập nhật phiên bản. Phần dành cho máy chủ có thêm các công nghệ như container LXD, nhưng đó là câu chuyện của quản trị hệ thống.
Máy cấu hình thấp có chạy được không?
Nhiều văn phòng còn giữ máy cũ. Khả năng chạy phụ thuộc vào cấu hình thực tế, nên không có một con số chung. Một số hướng xử lý thường được áp dụng:
- Thử bản “live” trước. Khởi động từ USB mà chưa cài để xem máy chạy có mượt không.
- Cân nhắc biến thể nhẹ (như Xubuntu hay Lubuntu) cho máy cũ; chú ý biến thể này có thể có thời gian hỗ trợ ngắn hơn bản chính.
- Nâng RAM thường là cách cải thiện rẻ nhất nếu máy chậm.
- Đọc yêu cầu cấu hình tối thiểu trong ghi chú phát hành chính thức trước khi cài.
Điều cần thử trước khi chuyển sang Linux
Đừng chuyển cả công ty chỉ vì thấy miễn phí. Hãy thử từng bước:
- Phần mềm đang dùng: liệt kê chương trình nhân viên dùng hằng ngày và kiểm tra có bản chạy trên Linux hay thay thế phù hợp không. Phần mềm kế toán, thiết kế đặc thù thường là chỗ vướng nhất.
- In ấn và máy quét: thử với đúng loại máy in đang dùng. Nhiều máy chạy tốt, một số cần cài thêm trình điều khiển.
- Font chữ và định dạng tài liệu: mở thử các tệp Word, Excel hiện có để xem trình bày, font tiếng Việt, bảng biểu có bị lệch không.
- Gõ tiếng Việt: kiểm tra bộ gõ đang dùng có chạy ổn trong các ứng dụng cần thiết.
- Đào tạo nhân viên: dành thời gian làm quen; cho một vài người dùng thử trước khi mở rộng.
- Sao lưu: luôn sao lưu dữ liệu trước khi cài đặt hay thay đổi ổ đĩa.
Một cách an toàn là chạy song song: để một vài máy dùng Ubuntu trong vài tuần, ghi lại vấn đề gặp phải, rồi mới quyết định mở rộng.
Quản lý bản cập nhật
Dù là bản LTS, máy vẫn cần được cập nhật bảo mật đều đặn. Nên giao một người chịu trách nhiệm theo dõi cập nhật, đặt lịch kiểm tra hằng tháng và ghi lại phiên bản đang dùng trên từng máy. Cũng nên ghi lại ngày hết hạn hỗ trợ của bản đang dùng để lên kế hoạch nâng cấp trước khi hết hạn.
2026 update: Theo trang chu kỳ phát hành của Ubuntu, thời gian bảo trì bảo mật tiêu chuẩn của 16.04 đã kết thúc từ tháng 4/2021; sau đó chỉ còn được bảo trì mở rộng qua dịch vụ Ubuntu Pro, và phần bổ sung Legacy kéo dài thêm tới 2031 (cần kiểm tra điều kiện tại Ubuntu). Máy văn phòng nên dùng bản LTS còn hỗ trợ. Các bài liên quan: Firefox Quantum, trình duyệt mã nguồn mở, LibreOffice 5.3 và giao diện notebookbar, Linux Mint, Ubuntu bằng USB live cho máy cũ.
Nếu cần hỗ trợ về phần mềm mã nguồn mở cho văn phòng, có thể liên hệ đội Công nghệ của HVSC qua trang open-source software.
FAQ
Ubuntu 16.04 LTS được hỗ trợ trong bao lâu?
Theo thông báo phát hành chính thức của Ubuntu, bản Desktop, Server, Core và Kylin được hỗ trợ 5 năm, còn các flavour khác 3 năm. Hãy kiểm tra trang chính thức của Ubuntu để biết tình trạng hiện tại.
Máy cũ có chạy được Ubuntu không?
Tuỳ cấu hình thực tế. Cách tốt là thử bản live từ USB, cân nhắc biến thể nhẹ và đối chiếu với yêu cầu tối thiểu trong ghi chú phát hành.
Dùng Ubuntu có phải trả tiền bản quyền không?
Bản Ubuntu có thể tải và dùng miễn phí. Các gói hỗ trợ thương mại hoặc dịch vụ mở rộng (như Ubuntu Pro) có điều khoản riêng, cần xem tại trang của Ubuntu.
Reference sources
- Ubuntu — Release cycle: https://ubuntu.com/about/release-cycle
- Ubuntu Announce — Ubuntu 16.04 LTS (Xenial Xerus) released (21/4/2016): https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2016-April/000207.html
- CNX Software — Ubuntu 16.04 LTS Xenial Xerus release: https://www.cnx-software.com/2016/04/21/ubuntu-16-04-lts-xenial-xerus-release/
Cần tư vấn website, phần mềm hoặc bảo mật?
Mô tả bài toán, kỹ thuật HVSC trao đổi phạm vi và phương án phù hợp với doanh nghiệp.
FAQ
Ubuntu 16.04 LTS được hỗ trợ trong bao lâu?
Theo ghi chú phát hành, bản Desktop, Server, Core và Kylin được hỗ trợ 5 năm, còn các flavour khác 3 năm. Hãy kiểm tra trang chính thức của Ubuntu để biết tình trạng hiện tại.
Máy cũ có chạy được Ubuntu không?
Tuỳ cấu hình thực tế. Cách tốt là thử bản live từ USB, cân nhắc biến thể nhẹ và đối chiếu với yêu cầu tối thiểu trong ghi chú phát hành.
Dùng Ubuntu có phải trả tiền bản quyền không?
Bản Ubuntu có thể tải và dùng miễn phí. Các gói hỗ trợ thương mại hoặc dịch vụ mở rộng (như Ubuntu Pro) có điều khoản riêng, cần xem tại trang của Ubuntu.
▶
▶
▶
▶
▶