Cụm từ “hộ chiếu vaccine” xuất hiện dày đặc trên báo chí đầu năm 2021, khiến nhiều người nghĩ sắp có một loại giấy tờ chung để đi lại giữa các nước. Thực tế, ở thời điểm tháng 3/2021, chưa có một chuẩn chung được các nước công nhận. Bài này giúp phân biệt các khái niệm, nêu những gì nên chuẩn bị và cách tránh rủi ro.
“Hộ chiếu vaccine” thực ra là gì
Đây không phải là hộ chiếu thật. Thuật ngữ này dùng để chỉ các hình thức chứng nhận điện tử hoặc giấy cho biết một người đã tiêm vaccine hoặc có kết quả xét nghiệm. Mỗi nơi làm một kiểu: giấy chứng nhận của cơ quan y tế quốc gia, ứng dụng của hãng hàng không hoặc sáng kiến của tổ chức quốc tế.
Vì vậy, khi đọc tin “sắp có hộ chiếu vaccine”, hãy hỏi lại: do ai cấp, nước nào công nhận, dùng để làm gì (nhập cảnh, lên máy bay, vào nơi công cộng).
IATA Travel Pass: ứng dụng đang thử nghiệm
Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) phát triển IATA Travel Pass, một ứng dụng để lưu hộ chiếu điện tử, xem yêu cầu nhập cảnh của điểm đến và nhận kết quả xét nghiệm đã được xác minh. Theo tin tức đầu năm 2021, ứng dụng được thử nghiệm với một số hãng, trong đó có Singapore Airlines trên chặng đi London. Báo chí mô tả đợt thử tập trung vào việc lưu giấy tờ, tra điều kiện nhập cảnh và nhận kết quả xét nghiệm COVID-19 đã xác minh. Phần chia sẻ chứng nhận tiêm chủng có trong ứng dụng, nhưng chưa phải trọng tâm của đợt thử đầu.
Trong bản cập nhật ngày 9/3/2021, IATA nêu mong muốn có chuẩn toàn cầu cho thẻ chứng nhận tiêm chủng điện tử. Điều này cho thấy ứng dụng vẫn đang hoàn thiện, chưa phải thứ mọi hành khách bắt buộc dùng. Với người bay từ Việt Nam, hãy hỏi hãng hoặc đại lý xem chuyến bay của mình có áp dụng hay không.
Quy định mỗi nước một khác
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã nhiều lần nêu quan điểm thận trọng. Theo báo chí dẫn lại, tháng 1/2021 ủy ban khẩn cấp của WHO không ủng hộ việc dùng chứng nhận tiêm chủng làm điều kiện nhập cảnh “ở thời điểm hiện tại”, vì còn nhiều điều chưa rõ về khả năng ngăn lây truyền. Đầu tháng 3/2021, lãnh đạo bộ phận khẩn cấp của WHO cũng nêu lý do vaccine chưa sẵn có công bằng trên thế giới. Đây là quan điểm tư vấn, còn từng nước vẫn tự quyết định điều kiện nhập cảnh.
Hệ quả cho người đi lại:
- Một nước có thể yêu cầu xét nghiệm âm tính, nước khác yêu cầu cách ly, nước khác nữa có thể xét tới tiêm chủng.
- Quy định thay đổi nhanh, có khi chỉ báo trước vài ngày.
- Điều kiện có thể khác nhau giữa quốc tịch, nơi xuất phát hoặc nơi quá cảnh.
Vì vậy, đừng dựa vào tin tức chung chung. Hãy kiểm tra trang chính thức của đại sứ quán, bộ ngoại giao hoặc cơ quan y tế của nước đến.
Giấy tờ nên chuẩn bị
Chưa có danh sách chung, nhưng có thể chuẩn bị sẵn những thứ thường được hỏi:
- Hộ chiếu còn hạn và visa nếu cần.
- Giấy xác nhận tiêm chủng do cơ quan y tế cấp (bản giấy và ảnh trên điện thoại).
- Kết quả xét nghiệm nếu nước đến yêu cầu, ghi rõ ngày giờ lấy mẫu.
- Tờ khai y tế điện tử của nước đến, nếu có.
- Bảo hiểm du lịch, nếu nước đến yêu cầu hoặc bạn muốn có.
- Bản sao vé, đặt phòng, địa chỉ lưu trú.
Hãy giữ cả bản giấy lẫn bản điện tử, vì pin điện thoại hết hoặc không có mạng là tình huống thường gặp.
Đừng mua giấy tờ trôi nổi
Khi còn thiếu chuẩn chung, giấy tờ giả có cơ hội xuất hiện. Hãy tránh mọi lời mời mua “giấy tiêm chủng”, “kết quả xét nghiệm” hay “hộ chiếu vaccine” qua mạng xã hội hoặc người lạ. Dùng giấy giả có thể bị từ chối lên máy bay, bị xử lý theo quy định của nước đến, và còn lộ thông tin cá nhân. Chỉ nhận giấy tờ từ cơ sở y tế hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Nên làm gì lúc này
Với chuyến nội địa, quy trình sân bay sau giãn cách được tóm tắt trong bay nội địa sau giãn cách. Nếu đã có kế hoạch bay quốc tế, hãy theo dõi thông báo của hãng và nước đến, đặt vé có điều kiện đổi hoặc hoàn linh hoạt khi có thể, và đọc điều kiện khi chuyến bay bị huỷ hoặc thay đổi do dịch. Với thanh toán vé trực tuyến, xem thanh toán vé máy bay bằng thẻ có 3D Secure. Về bối cảnh gián đoạn đường bay, có thể đọc lại đường bay Trung Quốc tạm dừng đầu năm 2020.
Nếu cần hỗ trợ tra cứu vé quốc tế, có thể liên hệ đội Vé máy bay của HVSC qua trang vé máy bay quốc tế.
Cập nhật 2026: Các yêu cầu về chứng nhận tiêm chủng và xét nghiệm COVID-19 khi nhập cảnh phần lớn đã được nhiều nước gỡ bỏ. Hãy kiểm tra thông tin chính thức của nước đến trước chuyến đi. Những diễn biến gần thời điểm bài viết được ghi trong thí điểm đón khách quốc tế cuối 2021.
Câu hỏi thường gặp
IATA Travel Pass có bắt buộc không?
Không. Vào thời điểm tháng 3/2021 đây là ứng dụng thử nghiệm với một số hãng; hãy hỏi hãng về cách xuất trình giấy tờ cho chuyến bay của mình.
Một giấy chứng nhận có dùng được ở mọi nước không?
Chưa có chuẩn chung. Mỗi nước tự quy định điều kiện nhập cảnh, nên cần kiểm tra trang chính thức của nước đến.
Có nên mua giấy tờ qua người quen hoặc mạng xã hội?
Không. Chỉ lấy giấy tờ từ cơ sở y tế hoặc cơ quan có thẩm quyền; giấy giả có thể khiến bạn bị từ chối bay hoặc bị xử lý.
Nguồn tham khảo
- IATA, cập nhật thử nghiệm Travel Pass 9/3/2021 — https://www.iata.org/contentassets/bc49a433b047432cbbfe77840d218ba9/travel-pass-trial-update-9march2021.pdf
- Euronews — https://euronews.com/2021/01/15/coronavirus-who-against-vaccine-passports-as-a-condition-for-travel-for-the-time-being
- Jamaica Observer — https://jamaicaobserver.com/2021/03/08/who-advises-against-mandating-vaccine-to-travel-20231110-0828-126998
Cần báo giá vé máy bay?
Gửi hành trình, booker HVSC phản hồi phương án kèm điều kiện hành lý, đổi và hoàn vé.
Câu hỏi thường gặp
IATA Travel Pass có bắt buộc không?
Không. Vào thời điểm tháng 3/2021 đây là ứng dụng thử nghiệm với một số hãng; hãy hỏi hãng về cách xuất trình giấy tờ cho chuyến bay của mình.
Một giấy chứng nhận có dùng được ở mọi nước không?
Chưa có chuẩn chung. Mỗi nước tự quy định điều kiện nhập cảnh, nên cần kiểm tra trang chính thức của nước đến.
Có nên mua giấy tờ qua người quen hoặc mạng xã hội?
Không. Chỉ lấy giấy tờ từ cơ sở y tế hoặc cơ quan có thẩm quyền; giấy giả có thể khiến bạn bị từ chối bay hoặc bị xử lý.
▶
▶
▶
▶
▶