Website bị hỏng, bị tấn công hay lỡ tay xoá nhầm là chuyện có thể gặp với bất kỳ doanh nghiệp nào. Lúc đó, thứ cứu được bạn là một bản sao lưu còn dùng được. Bài này giải thích vì sao chỉ dựa vào hosting là chưa đủ, và quy tắc 3-2-1 giúp bạn tổ chức sao lưu đơn giản ra sao.
Vì sao hosting có sao lưu vẫn chưa đủ?
Nhiều gói hosting có tính năng sao lưu, và đó là lớp bảo vệ tốt. Tuy vậy, nếu mọi thứ nằm ở cùng một chỗ thì vẫn có rủi ro:
- Bản sao lưu nằm trên cùng máy chủ với website: máy chủ gặp sự cố thì mất cả hai.
- Chính sách lưu của nhà cung cấp có thể chỉ giữ vài bản gần nhất, hoặc không bao gồm đủ mọi thứ bạn cần.
- Bạn có thể không có quyền tự khôi phục nhanh khi cần.
- Nếu tài khoản hosting bị khoá hoặc mất quyền truy cập, bản sao lưu cũng khó lấy ra.
Vì vậy nên coi bản sao lưu của hosting là một lớp, chứ không phải lớp duy nhất. Hãy đọc kỹ điều khoản của nhà cung cấp để biết họ sao lưu gì, bao lâu một lần và giữ bao lâu.
Quy tắc 3-2-1
Đây là một nguyên tắc dễ nhớ, được nhiều chuyên gia dữ liệu khuyên dùng:
- 3 bản: dữ liệu gốc cộng thêm ít nhất hai bản sao.
- 2 loại lưu trữ khác nhau: ví dụ máy chủ hosting và đám mây, hoặc đám mây và ổ cứng ngoài. Tài liệu của WordPress cũng khuyên lưu bản sao ở nhiều nơi, như nhà cung cấp hosting, dịch vụ đám mây và máy tính cá nhân, thậm chí dùng các loại phương tiện khác nhau như ổ ngoài.
- 1 bản ở xa: ít nhất một bản nằm ở vị trí khác, để sự cố tại một nơi không cuốn theo tất cả.
Với website nhỏ, một cách thực tế có thể là: bản sao lưu tự động trên hosting, bản thứ hai lưu ở dịch vụ đám mây, bản thứ ba tải về ổ cứng ngoài hoặc máy tính của công ty theo chu kỳ.
Sao lưu cả cơ sở dữ liệu và tệp
Với website WordPress, cần sao lưu hai thành phần:
- Cơ sở dữ liệu (CSDL): chứa bài viết, bình luận, cài đặt, liên kết.
- Tệp: mã nguồn lõi, giao diện, plugin, thư mục tải lên (ảnh, tệp), tệp cấu hình `wp-config.php`.
Theo tài liệu của WordPress, bản sao lưu tệp không bao gồm CSDL nên phải xuất riêng. Khi sao lưu thủ công, nên sao lưu CSDL trước rồi mới đến tệp; khi khôi phục thì làm ngược lại, khôi phục tệp trước rồi đến CSDL. Nếu thông tin đăng nhập CSDL thay đổi thì phải cập nhật trong `wp-config.php`.
Bao lâu sao lưu một lần?
Không có một con số đúng cho mọi trường hợp, vì còn tuỳ tần suất thay đổi nội dung. Gợi ý trong tài liệu WordPress là:
| Tình huống | Gợi ý tần suất |
|---|---|
| Website nhỏ, ít thay đổi | Mỗi tuần |
| Website nhiều hoạt động (đơn hàng, bài mới hằng ngày) | Mỗi ngày |
| Trước khi nâng cấp hoặc chuyển hosting | Luôn sao lưu trước |
Nên giữ ít nhất vài bản gần nhất (tài liệu nói từ ba đến năm bản) thay vì chỉ giữ một bản duy nhất. Lý do là đôi khi sự cố chỉ được phát hiện sau vài ngày, lúc ấy bản mới nhất đã chứa lỗi.
Thử khôi phục định kỳ
Sao lưu mà chưa bao giờ thử mở ra thì chưa chắc dùng được. Hãy:
- Thỉnh thoảng tạo thêm một bản sao lưu thủ công để kiểm tra việc sao lưu tự động có chạy đúng không.
- Thử khôi phục bản sao lưu vào một môi trường thử, không phải website đang chạy, và kiểm tra xem trang chủ, ảnh, biểu mẫu có hoạt động không.
- Ghi lại các bước khôi phục thành tài liệu ngắn để người khác trong công ty cũng làm được.
- Giữ quyền truy cập vào các nơi lưu trữ bản sao lưu ở nhiều người có trách nhiệm.
- Bảo vệ bản sao lưu bằng mật khẩu mạnh, vì nó chứa toàn bộ dữ liệu của website.
Cập nhật 2026: Quy tắc 3-2-1 vẫn là nguyên tắc nền tảng. Cách triển khai cụ thể (lưu ở đâu, giữ bao lâu, bảo vệ thế nào) nên đối chiếu với khuyến nghị hiện hành của nhà cung cấp hosting và các cơ quan an ninh mạng. Hãy xem thêm bài học từ sự cố CrowdStrike ngày 19/7/2024 và nâng cấp PHP cho WordPress vì cần sao lưu trước khi thay đổi lớn. Bài kế tiếp trong chuỗi: Chrome 56 và cảnh báo trang HTTP.
Nếu cần hỗ trợ về sao lưu và lưu trữ website, có thể liên hệ đội Công nghệ của HVSC qua trang hosting và VPS.
Bài trước trong chuỗi: Let’s Encrypt ra khỏi beta. Việc chọn và giữ tên miền cũng nên đi kèm sao lưu thông tin quản trị, xem tên miền là gì.
Câu hỏi thường gặp
Hosting đã có sao lưu thì có cần sao lưu thêm không?
Nên có. Bản sao lưu cùng một nơi với website dễ mất cùng lúc khi có sự cố. Hãy giữ thêm ít nhất một bản ở nơi khác.
Quy tắc 3-2-1 có nghĩa là gì?
Giữ 3 bản dữ liệu, trên 2 loại lưu trữ khác nhau, trong đó có 1 bản ở xa. Đây là nguyên tắc dễ nhớ để tránh mất tất cả cùng lúc.
Làm sao biết bản sao lưu dùng được?
Thử khôi phục định kỳ vào môi trường thử và kiểm tra các chức năng chính. Ngoài ra, thỉnh thoảng tạo bản thủ công để đối chiếu với bản tự động.
Nguồn tham khảo
- WordPress Developer Resources — Backups: https://developer.wordpress.org/advanced-administration/security/backup/
Cần tư vấn website, phần mềm hoặc bảo mật?
Mô tả bài toán, kỹ thuật HVSC trao đổi phạm vi và phương án phù hợp với doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Hosting đã có sao lưu thì có cần sao lưu thêm không?
Nên có. Bản sao lưu cùng một nơi với website dễ mất cùng lúc khi có sự cố. Hãy giữ thêm ít nhất một bản ở nơi khác.
Quy tắc 3-2-1 có nghĩa là gì?
Giữ 3 bản dữ liệu, trên 2 loại lưu trữ khác nhau, trong đó có 1 bản ở xa. Đây là nguyên tắc dễ nhớ để tránh mất tất cả cùng lúc.
Làm sao biết bản sao lưu dùng được?
Thử khôi phục định kỳ vào môi trường thử và kiểm tra các chức năng chính. Ngoài ra, thỉnh thoảng tạo bản thủ công để đối chiếu với bản tự động.
▶
▶
▶
▶
▶