Đây là nhóm chuyển đổi khó nhất trong loạt bài, nên chúng tôi nói thẳng ngay từ đầu: FreeCAD và LibreCAD không thay thế trọn vẹn AutoCAD trong mọi quy trình. Chúng phù hợp với một số nhu cầu cụ thể và đòi hỏi thử nghiệm kỹ nếu doanh nghiệp phụ thuộc vào tệp DWG, bản vẽ chuẩn hoá hoặc plug-in chuyên ngành.
- LibreCAD là phần mềm CAD 2D mã nguồn mở; trang chủ ghi giấy phép GPLv2. Hợp việc vẽ 2D: mặt bằng đơn giản, chi tiết cơ khí, sơ đồ.
- FreeCAD là phần mềm dựng mô hình 3D tham số, mã nguồn mở; kho mã nguồn ghi giấy phép LGPL-2.1. Hợp thiết kế sản phẩm, chi tiết cơ khí, mô hình hoá tham số, có môi trường làm việc (workbench) cho nhiều lĩnh vực.
Bảng so sánh tính năng thường dùng
Nhận định chung, cần kiểm tra theo phiên bản và quy trình riêng của doanh nghiệp.
| Nhu cầu | AutoCAD | LibreCAD | FreeCAD |
|---|---|---|---|
| Vẽ 2D (đường, vòng tròn, kích thước, lớp) | Đầy đủ | Có, tập trung 2D | Có, qua môi trường vẽ 2D, không phải thế mạnh chính |
| Mô hình 3D | Có | Không | Có, dạng tham số |
| Tệp DXF | Có | Là định dạng trao đổi chính | Nhập, xuất được |
| Tệp DWG | Gốc | Không phải định dạng gốc, thường qua chuyển đổi | Cần công cụ chuyển đổi bên ngoài, kiểm tra kỹ |
| Tuỳ biến, lập trình | LISP và các công cụ riêng | Hạn chế | Python |
| Thư viện khối, ký hiệu theo ngành | Phong phú | Ít | Tuỳ môi trường làm việc |
| Quy trình bản vẽ chuẩn hoá nhiều người | Mạnh | Cần kiểm tra | Cần kiểm tra |
| Chi phí giấy phép | Trả phí theo kỳ | Không phí giấy phép | Không phí giấy phép |
Khi nào nên cân nhắc chuyển
- Nhân viên chỉ xem, in, chỉnh nhẹ bản vẽ DXF hoặc PDF.
- Cần vẽ 2D đơn giản: sơ đồ bố trí, chi tiết, bản vẽ mặt bằng cơ bản.
- Đội thiết kế cơ khí muốn thử mô hình hoá tham số 3D.
- Có thời gian thử nghiệm và chấp nhận đổi quy trình.
Khi nào chưa nên chuyển
- Khách hàng, nhà thầu bắt buộc nhận và trả tệp DWG theo chuẩn riêng.
- Bản vẽ phụ thuộc plug-in, khối thư viện, quy ước lớp theo chuẩn của ngành hoặc của công ty lớn.
- Đang dùng tính năng chuyên ngành đi kèm phiên bản riêng (kiến trúc, điện, cơ khí).
- Công việc đòi hỏi chia sẻ bản vẽ nhiều người, kiểm soát phiên bản chặt chẽ ngay lập tức.
Trong các trường hợp này, nên giữ giấy phép bản quyền cho những vị trí cần thiết và chỉ chuyển nhóm xem, in, vẽ nhẹ.
Các bước thử nghiệm gợi ý
- Phân loại người dùng. Ai chỉ xem và in? Ai vẽ mới? Ai chỉnh sửa tệp của đối tác?
- Thu thập tệp mẫu. Chọn 10 bản vẽ tiêu biểu, gồm cả tệp phức tạp nhất.
- Thử mở và xuất. Kiểm tra lớp, đường nét, kích thước, chú thích, tỉ lệ in. So sánh với bản PDF xuất từ phần mềm gốc.
- Thử trao đổi với đối tác. Gửi bản DXF hoặc PDF cho một đối tác tin cậy, hỏi họ có dùng được không.
- Đánh giá thời gian vẽ. Giao một bản vẽ thật cho một nhân viên vẽ bằng phần mềm mới, ghi lại thời gian và vướng mắc.
- Quyết định theo nhóm. Chuyển nhóm phù hợp; nhóm còn lại giữ phần mềm cũ.
Rủi ro và hạn chế
- Tệp DWG. Nhập xuất DWG không phải điểm mạnh; sai lệch kích thước, lớp, chú thích có thể gây hậu quả khi sản xuất hoặc thi công. Luôn đối chiếu với bản gốc.
- Độ dốc học tập. FreeCAD cần học theo tư duy tham số, khác cách vẽ truyền thống.
- Hệ sinh thái. Ít khối thư viện, ít plug-in thương mại tương ứng.
- Trách nhiệm kỹ thuật. Với bản vẽ phục vụ thi công hoặc sản xuất, cần quy trình kiểm tra riêng cho mọi thay đổi công cụ.
Cách tính chi phí cho doanh nghiệp mình
Chỉ tính cho phần người dùng thật sự chuyển được. Chi phí hiện tại của nhóm đó mỗi năm so với chi phí chuyển đổi một lần (cài đặt, đào tạo, thời gian vẽ chậm lúc đầu, kiểm tra tệp) và hỗ trợ hằng năm. Phần giấy phép giữ lại vẫn tính vào chi phí. HVSC không đưa số tiết kiệm mẫu.
HVSC hỗ trợ cài đặt và đào tạo
HVSC khảo sát nhóm người dùng, thử mở các bản vẽ mẫu của anh chị bằng FreeCAD hoặc LibreCAD, báo rõ phần nào chuyển được và phần nào nên giữ. Sau đó chúng tôi cài đặt và đào tạo theo đúng nhóm việc. Xem thêm chuyên mục phần mềm mã nguồn mở.
Nguồn chính thức
- LibreCAD: librecad.org
- FreeCAD: freecad.org và kho mã nguồn
Cần website, app hoặc phần mềm cho doanh nghiệp?
HVSC bán những hệ thống đã chạy thật, bàn giao kèm vận hành và bảo trì.
Câu hỏi thường gặp
LibreCAD, FreeCAD có miễn phí không?
Cả hai là phần mềm mã nguồn mở, không có phí giấy phép; kiểm tra điều khoản trên trang chính thức của bản đang tải.
Có mở được tệp DWG không?
Không phải điểm mạnh. Thường làm việc qua DXF hoặc PDF; DWG cần công cụ chuyển đổi và phải đối chiếu kỹ.
Có thay hoàn toàn AutoCAD được không?
Tuỳ quy trình. Với nhu cầu 2D đơn giản có thể; với quy trình phụ thuộc DWG, plug-in, chuẩn bản vẽ thì thường phải giữ phần mềm cũ cho một số vị trí.
FreeCAD có vẽ 2D được không?
Có môi trường vẽ 2D, nhưng thế mạnh chính của FreeCAD là mô hình 3D tham số.
