Học trực tuyến mùa giãn cách: công cụ miễn phí cho giáo viên, học sinh

Tháng 4/2020, nhiều trường học ở Việt Nam và trên thế giới tạm ngừng dạy trực tiếp vì dịch COVID-19. Giáo viên, học sinh và phụ huynh phải làm quen với việc dạy và học qua mạng. Bài này giới thiệu một số công cụ có thật, có bản miễn phí hoặc gói miễn phí, và vài lưu ý để việc học bớt căng thẳng. Điều kiện sử dụng có thể khác nhau tuỳ tài khoản và thời điểm, hãy xem trang chính thức của từng công cụ.

Chọn công cụ theo nhu cầu

Quản lý lớp học: Google Classroom

Google Classroom cho phép giáo viên tạo lớp, đăng bài giảng, giao bài tập và nhận bài nộp của học sinh. Học sinh xem bài và nộp bài qua trình duyệt hoặc ứng dụng điện thoại. Công cụ thuộc bộ Google Workspace for Education, thường được trường học đăng ký cho tài khoản của trường; hãy hỏi nhà trường về cách tạo tài khoản.

Dạy và học qua video

• Google Meet: họp video gắn liền với tài khoản Google, tích hợp với Classroom. Tính năng khác nhau giữa tài khoản cá nhân và tài khoản trường học.
• Microsoft Teams: dành cho nhóm và lớp học, kết hợp trò chuyện, họp video, chia sẻ tệp. Nhiều trường dùng với tài khoản do nhà trường cấp.
• Zoom: quen thuộc, dễ tham gia chỉ bằng đường dẫn. Gói miễn phí có giới hạn về thời lượng cuộc họp nhiều người, vì vậy giáo viên nên xem điều kiện hiện hành.

Với lớp nhỏ hoặc gia sư, chọn công cụ mà phụ huynh và học sinh đã quen sẽ giảm lỗi kỹ thuật.

Kiểm tra và bài tập

Google Forms giúp soạn bài trắc nghiệm, thu kết quả vào bảng tính và có thể chấm tự động với câu hỏi trắc nghiệm. Khi dùng cho bài kiểm tra, giáo viên nên đặt thời gian rõ ràng và thông báo cách nộp để tránh nhầm lẫn.

Tự học: Khan Academy

Khan Academy là nền tảng bài giảng miễn phí về toán, khoa học và nhiều môn khác, có video và bài tập. Phần lớn nội dung bằng tiếng Anh, phù hợp với học sinh khá ngoại ngữ hoặc muốn ôn luyện thêm.

Chương trình học trên truyền hình

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã hướng dẫn các sở giáo dục tổ chức dạy học qua internet và truyền hình trong thời gian học sinh nghỉ học vì dịch. Phụ huynh nên theo dõi thông báo chính thức của trường và sở giáo dục địa phương về lịch học và hình thức học.

Lời khuyên cho từng đối tượng

Giáo viên

• Bắt đầu đơn giản: một công cụ giao bài và một công cụ họp video.
• Hướng dẫn học sinh cách tham gia trong một buổi thử.
• Chia bài giảng thành đoạn ngắn, dễ theo dõi.

Học sinh

• Chọn chỗ học yên tĩnh, có đủ ánh sáng.
• Tắt thông báo không cần thiết, nghỉ giải lao đều.
• Đặt câu hỏi qua khung trò chuyện hoặc tin nhắn cho giáo viên.

Phụ huynh

• Giúp con thiết lập tài khoản, kiểm tra kết nối trước giờ học.
• Giữ tài khoản trẻ em an toàn: mật khẩu mạnh, không chia sẻ đường dẫn lớp học công khai.
• Chú ý thời gian nhìn màn hình và sức khoẻ mắt.

An toàn khi học trực tuyến

Không đăng đường dẫn họp lên nơi công khai, đặt mật khẩu hoặc phòng chờ nếu công cụ hỗ trợ, và chỉ cấp quyền chia sẻ màn hình cho giáo viên. Hạn chế đưa thông tin cá nhân của học sinh vào các khảo sát không cần thiết.

Cập nhật 2026: Nhiều công cụ trên đã thay đổi tính năng và gói dịch vụ so với 2020. Hãy xem điều kiện sử dụng mới nhất trên trang của từng công cụ.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh không có máy tính thì sao?

Nhiều công cụ có ứng dụng điện thoại. Phụ huynh cũng nên liên hệ nhà trường để hỏi về các hình thức hỗ trợ.

Công cụ nào dễ nhất cho giáo viên mới bắt đầu?

Lựa chọn tuỳ trường và thiết bị. Thường người mới nên bắt đầu với công cụ nhà trường đã dùng hoặc có sẵn tài khoản.

Có cần trả tiền không?

Các công cụ nêu trên đều có cách dùng miễn phí hoặc qua tài khoản của trường, nhưng một số tính năng nâng cao có thể tính phí. Hãy xem trang chính thức.

Nguồn tham khảo

• Google Classroom: https://classroom.google.com
• Google Workspace for Education: https://edu.google.com/workspace-for-education/classroom/
• Trung tâm trợ giúp Google Meet: https://support.google.com/meet
• Hỗ trợ Microsoft Teams: https://support.microsoft.com/en-us/teams
• Zoom: https://zoom.us
• Khan Academy: https://www.khanacademy.org